dưa muối

Mẹ để một đĩa dưa muối cải trắng trên bàn ăn.

Định nghĩa

Danh từ:
- Món ăn được chế biến từ rau củ (như cải, cà pháo, dưa chuột, củ cải...) bằng cách ngâm, ủ với muối hoặc nước muối, thường có vị chua, mặn: "dưa muối" là một loại thức ăn kèm (dưa chua) truyền thống của Việt Nam, được lên men tự nhiên hoặc muối chua.
- (Nghĩa bóng, thường dùng trong cụm "cơm dưa muối") Chỉ bữa ăn đạm bạc, nghèo nàn, thiếu thốn: "dưa muối" biểu tượng cho cuộc sống khó khăn, thiếu thốn vật chất.

Ví dụ sử dụng

Danh từ (nghĩa đen):
- Bà ngoại muối một vại dưa cải rất ngon. (Bà ngoại muối một vại dưa cải rất ngon.)
- Bữa cơm có đĩa dưa muối ăn kèm thấy rất đưa cơm. (Bữa cơm có đĩa dưa muối ăn kèm thấy rất ngon miệng.)
Danh từ (nghĩa bóng):
- Thời sinh viên, chúng tôi trải qua những ngày tháng cơm dưa muối. (Thời sinh viên, chúng tôi trải qua những ngày tháng ăn uống đạm bạc.)
- Câu chuyện kể về một thời cơm không đủ no, áo không đủ ấm, chỉ toàn dưa muối. (Câu chuyện kể về một thời kỳ rất khó khăn, thiếu thốn.)

Các cách sử dụng nâng cao

"cơm dưa muối": cụm từ cố định chỉ cuộc sống nghèo khó, bữa ăn đơn sơ, thiếu thốn.
- Ông bà ta đã từng trải qua một thời cơm dưa muối để có ngày hôm nay. (Ông bà ta đã từng trải qua một thời kỳ rất khó khăn để có được cuộc sống ngày hôm nay.)
"dưa muối dưa cà": cụm từ thường đi đôi để chỉ những món ăn dân dã, đạm bạc.
- Bữa cơm quê giản dị chỉ có dưa muối dưa cà nhưng đầm ấm. (Bữa cơm quê giản dị chỉ có những món ăn đạm bạc nhưng rất đầm ấm.)

Biến thể và từ gần giống

Dưa chua (danh từ): từ gần nghĩa, chỉ chung các loại rau củ được muối chua, có thể bao gồm "dưa muối".
Cà muối (danh từ): món ăn kèm tương tự, được chế biến từ quả cà pháo ngâm muối.
Dưa góp (danh từ): món rau củ ngâm chua ngọt, thường ăn ngay, ít lên men hơn "dưa muối".

Từ đồng nghĩa

Thành ngữ liên quan

Cơm dưa muối: thành ngữ chỉ cuộc sống nghèo khó, thiếu thốn.
- Câu chuyện "Cơm dưa muối" phản ánh hiện thực xã hội một thời. (Câu chuyện về cuộc sống nghèo khó phản ánh hiện thực xã hội một thời kỳ.)